MANILA, Philippines — Umaalab ang kalsada ng Maynila at iba’t ibang lungsod matapos ang libo-libong Pilipinong sabay-sabay na nagprotesta laban sa malawakang alegasyon ng katiwalian sa gobyerno. Ang tinaguriang “Trillion Peso March” nitong Setyembre 21, 2025, ay isa sa pinakamalaking kilos-protesta sa ilalim ng kasalukuyang administrasyon, tampok ang panawagan para sa transparency, accountability, at hustisya.
Pinagmulan ng Galit
Sumiklab ang galit ng publiko matapos isiwalat sa Senate inquiry na marami umanong substandard at overpriced flood control projects ang ginawa para magbigay-daan sa malalaking kickbacks. Mga dating engineer ang nagpatotoo na ilang proyekto, mula pa noong 2019, ay sinadyang gawin nang mababa ang kalidad o hindi matapos. Ayon sa isang independent audit, tinatayang ₱545 bilyon ang apektadong pondo — nakakalulang halaga na dapat sana’y ginagamit para sa kaligtasan ng publiko. (AP News, Reuters)
Sino ang Nagprotesta
Hindi lamang aktibista at tradisyunal na progresibong grupo ang kumilos. Kasama rito ang mga estudyante mula sa mga unibersidad, simbahan, civil society organizations, at mga ordinaryong mamamayan na sawa na sa paulit-ulit na baha at kawalan ng maayos na serbisyo. Ang “Black Friday Walkouts” ng mga kabataan ilang linggo bago ang malaking rally ay nagsilbing hudyat ng mas malawak na pagkilos.
“Hindi ito tungkol sa pulitika, ito ay tungkol sa kabuhayan at kinabukasan namin,” ani Mica Santos, student leader mula sa UP Diliman. “Kung hindi kikilos ang gobyerno laban sa katiwalian, kami ang kikilos.” (GMA News)
Panawagan ng Bayan
Ang mga nagpoprotesta ay naglatag ng malinaw na demands:
-
Independent investigation sa lahat ng flood control projects at iba pang programang may alegasyon ng anomalya.
-
Pananagutan ng mga opisyal at kontratistang sangkot, kasama ang pagsasampa ng kaso.
-
Transparency sa procurement at pondo, kabilang ang publikasyon ng detalye ng proyekto.
-
Paglalabas ng SALNs at bank secrecy waivers ng mga opisyal para sa mas malinaw na accountability. (Al Jazeera)
Tugon ng Gobyerno
Sa gitna ng lumalakas na panawagan, inanunsyo ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ang pagbubuo ng isang independent commission para imbestigahan ang mga anomalya.
“I will not tolerate corruption. Kung may nagnakaw sa kaban ng bayan, haharap sila sa batas.” ani Marcos sa isang pahayag mula sa Malacañang.
Ipinahinto rin ang ilang bidding processes habang nire-review ang mga proyekto. Kasabay nito, ang Bangko Sentral ng Pilipinas ay nagpatupad ng mas mahigpit na regulasyon sa cash withdrawals lampas ₱500,000 upang pigilan ang money laundering na konektado sa mga anomalya. (Reuters)
Ang Hinaharap
Malaking hamon ang nakikita sa pagpapatuloy ng laban kontra korapsyon. Kailangan ng sustained pressure mula sa taumbayan, malinaw na hakbang ng mga institusyon tulad ng Ombudsman at Commission on Audit, at seryosong commitment mula sa mga lider ng bansa.
“Hindi ito matatapos sa isang araw na rally. Kailangan naming bantayan, i-follow up, at ipaglaban ang resulta,” dagdag ni Santos.
Sa ngayon, malinaw na ipinakita ng mga protesta na hindi natutulog ang publiko — at handa silang ipaglaban ang isang gobyernong tunay na naglilingkod, hindi nagnanakaw.
